و همو جريان مشابه ديگرى را روايت مىكند كه خواندنى و عبرت‌آموز است : در امالى از عبداللّه بن دانية الطّورى روايت كرده كه در سنهء سبع و اربعين و مائتين ( / سال 247 ه ق ) مناسك حج به جاى آوردم . از بيم سلطان ، مخفيانه به قصد زيارت مشهد امير المؤمنين على - صلى اللَّه عليه - به نجف رفتم و سپس به عزم زيارت سيّد الشّهداء ( ع ) متوجّه كربلا شدم . ديدم آن اراضى را شيار كرده و آب افكنده ، گاوها همىرانند و گاوان همىآمدند چون به محاذى قبر رسيدندى ، از راست و چپ برفتندى ! چندان كه به چوب و عصا زدندى البتّه گام بر نگرفتندى ! چون اين حالت مشاهده كردم بدانستم كه زيارت مقدور نيفتد . جانب بغداد گرفتم و اين اشعار بگفتم . . . . اندر آن روز كه به بغداد رسيدم ، ولوله و غلغلهء عظيم در شهر بود . سبب بپرسيدم ، گفتند : كبوتران ، نامهء قتل متوكّل آوردند ! بسى به شگفت اندر مانده گفتم : الهى ! ليلةً بليلَة ! « 1 » 5 . كليّاتى دربارهء ناسخ التّواريخ ميرزا محمّد تقى خان ( سپهر ) ملقّب به لسان الملك ( متوفّى 1297 ه ق ) از مورّخان و اديبان بنام دورهء قاجاريّه است . مرحوم علّامه محمّد على مدرّس در شرح احوال او آورده است : اديبى است كامل ، مورّخى شهير و ماهر فاضل ، مستوفى ديوان ، از نجبا و اكابر كاشان و مقيم تهران . . . از علوم و معارف اكابر علما و حكماى وقت گنج‌ها برد . در رياضيّات و فنون حكمت و فلسفه و . . . حظّى وافر داشت . . . علاوه بر كمالات و مراتب علميّه ، در فنون شعريّه نيز متمهّر و داراى قريحهء وقّاد و طبع تقّاد بود . . . و از تأليفات اوست : 1 - آيينهء جهان نما . . . 2 - اسرار الا نوار فى مناقب الائمّة الاطهار به پارسى . 3 - براهين العجم فى قوانين المعجم ، زبان فارسى در عروض و قافيه و قوانين اشعار فارسى و . . . 4 - جُنگ التّواريخ . . . 5 - ديوان اشعار . . . 6 - ناسخ التّواريخ ، كه در رشتهء خود بى نظير و به چندين مجلّد بزرگ مشتمل . . . . و به واسطهء حلول اجل حتمى ، بعضى از مجلّدات آن نيز از آثار قلمى فرزندش عبّاسقلى خان سپهر مىباشد . . . . « 2 »

--> ( 1 ) . همان ، ص 764 و 765 . ( 2 ) . ريحانة الادب ، محمّد على مدرّس ، چاپ دوم ، ج 5 ، ص 129 و 130 .